Op zonnige dagen zie je ze fladderen van bloem naar bloem. Vlinders zijn niet alleen prachtig om naar te kijken, ze zijn ook veel nuttiger dan je op het eerste gezicht zou denken. Volwassen vlinders leven van nectar en helpen daarom mee bij de bestuiving van bloemen, kruiden, fruitbomen en zelfs sommige groenten. Hun rupsen vormen dan weer belangrijk voedsel voor vogels en andere tuindieren en zijn zo een onmisbare schakel van een natuurlijk evenwicht in je tuin. Merci, vlinders!
Volwassen vlinders helpen bij de bestuiving van bloemen en (fruit)gewassen. De rupsen zijn op hun beurt een belangrijke voedselbron voor jonge vogels en andere insecteneters. Vlinders (en rupsen) zijn dus een goede indicator voor de biodiversiteit in je tuin: zie je veel vlinders, dan heb je een gezonde, gevarieerde tuin.
Vinders hebben bloemen met nectar nodig, doorheen het seizoen (voorjaar, zomer, nazomer). Rupsen verkiezen dan weer waardplanten (brandnetel, wilde peen, klimop).
Vlinders zijn zonnekloppers: ze houden van zonnige, beschutte plekjes uit de wind.
Wat ze niét verdragen, zijn chemische bestrijdingsmiddelen en een ‘levenloze’ tuin: een perfect strak onderhouden gazon zonder bloemen, planten of struiken? Nee, bedankt.
Plant borders vol bloemen en zorg voor variatie! Zaai een inheems bloemenmengsel voor vlinders en bijen. Laat een wild hoekje met brandnetels of wilde planten staan voor de rupsen. Voorzie een zonnig plekje met stenen waarop vlinders zich kunnen opwarmen en vermijd insecticiden: die raken vlinders, rupsen én de planten waarmee ze zich voeden.
Dat lees je hieronder!
Volwassen vlinders zijn vaak slank, met twee paar vleugels bedekt met minuscule, gekleurde schubjes. Ze hebben lange antennes met een knopje aan het uiteinde (anders dan motten).
In België zijn er meer dan 2400 verschillende soorten, zowel inheemse als migrerende varianten. De bekendste zijn soorten als de dagpauwoog, kleine vos, citroenvlinder of koolwitje. Ze onderscheiden zich van elkaar met het kleur- en vlekkenpatroon op de vleugels, hun grootte, de vorm van hun vleugels, hun vlieggedrag en de periode waarin ze actief zijn, want er zijn dag- en nachtvlinders.
(lees verder onder de foto’s!)
Terwijl ze nectar drinken met hun opgerolde roltong, nemen vlinders stuifmeel mee van de ene naar de andere bloem. Dat zorgt voor bestuiving en dat is essentieel voor de vorming van zaden en vruchten. Zonder vlinders, geen bloeiende tuin!
Maar niet alleen de volwassen vlinders dragen hun steentje bij. Ook de rupsen zijn bijzonder nuttig, al is hun lot iets minder dankbaar: zij dienen als voedsel dienen voor mezen, roodborstjes en andere insecteneters. Natuurlijk worden niet alle rupsen opgegeten, de meeste verpoppen en worden vlinders!
De mannetjes gaan op zoek naar een vrouwtje om mee te paren. Veel soorten gaan hierbij af op de geurstoffen (feromonen) die de vrouwtjes verspreiden. Andere soorten doen dit ‘op het zicht’ zodra ze in elkaars buurt zijn en gebruiken dan geur om zeker te zijn dat ze met de juiste (en een bereidwillige) soort te maken hebben. De voortplantingsorganen zitten in het achterlijf van de vlinders. Parende vlinders kan je dus makkelijk herkennen, omdat ze met hun achterwerk aan elkaar lijken te kleven.
Vlinders leggen eitjes op waardplanten die geschikt zijn voor hun rupsen, zoals brandnetel, klaver, kolen, of klimop. Uit die eitjes komen rupsen, die zich volproppen met bladeren. Daarna verpoppen ze zich en binnenin de pop worden bijna alle lichaamsdelen van de rups afgebroken. Uit deze stoffen wordt de vlinder opgebouwd en de transformatie van rups tot vlinder is compleet. Echt een wonder der natuur.
Wist je dat?
Hoeveel eieren ze leggen, hangt erg af van soort tot soort. Zo legt het oranjetipje maar 1 eitje per plant, terwijl de dagpauwoog tot wel 300 eitjes bij elkaar verzamelt. Feit is dat het merendeel van de eieren die worden gelegd, zo’n 90 tot 95 procent, niet overleeft. Dus hoe meer eieren, hoe beter!
De levensduur van de vlinder varieert van enkele dagen tot twee of drie weken, maar de soorten die als vlinder overwinteren in schuurtjes, houtstapels of holtes (zoals de dagpauwoog of de kleine vos) kunnen zelfs een aantal maanden tot bijna een jaar leven. Andere soorten overwinteren als rups of pop op of rond hun waardplanten. In het seizoen hebben ze nectar nodig van het vroege voorjaar tot de late herfst.
Wist je dat?
Een van de belangrijkste taken van het vrouwtje is om een geschikte plek te vinden om de eieren af te zetten en dus ook haar rupsen de beste overlevingskansen te bieden. Want zo’n plek moet niet alleen veilig zijn voor de eieren, maar moet ook voldoende voedsel bieden voor de rupsen. Vlindervrouwtjes vinden de ideale waardplanten met behulp van een gevoelig orgaan aan het uiteinde van hun pootjes. Hiermee kunnen ze ‘proeven’ of de plant geschikt is.
Jazeker. Vogels, spinnen, sluipwespen, muizen en insecten lusten allemaal rupsen. Voor de volwassen vlinders is de grootste bedreiging het verlies van een natuurlijk leefgebied en het gebruik van schadelijke pesticiden.
Laat hier en daar een ‘wild’ hoekje er wat rommelig bij liggen voor rupsen en poppen en gebruik zeker geen chemische bestrijdingsmiddelen. Verder is het vooral zorgen dat er bloemen zijn voor je vlinders om te bestuiven! Met een beetje planning zorg jij ervoor dat je tuin gedurende het hele voorjaar, de zomer én de nazomer in bloei staat! Let op de bloeitijden van verschillende bloemen die je wilt planten of zaaien en combineer nectarplanten (voor de vlinders) met waardplanten (voor rupsen).
Via deze link vind je alvast een goede aanzet voor een voorjaar in volle bloei!
Bloembollen combineren: een heel voorjaar genieten
Bekijk ook of je niet een plekje van je tuin kan gebruiken om een bloemenweide aan te leggen. Het is een geweldige boost voor de biodiversiteit in je tuin!
De heerlijke voordelen van een bloemenweide
